Nasze kujawsko-pomorskie

Stworzenie krótkiego kompendium wiedzy poświęconego budownictwu świeckiemu na terenie województwa kujawsko-pomorskiego jest wielkim wyzwaniem. Do tego typu budownictwa należą bowiem tak drewniane chałupy i budynki gospodarcze, kamienice miejskie i pałace włościańskie, jak i liczne zabytki techniki, czyli  młyny oraz wiatraki. Do budowli świeckich zalicza się również mury obronne, fortyfikacje, układy urbanistyczne, zamki, dwory obronne, zespoły parkowo-pałacowe, pomniki, miejsca pamięci narodowej, grodziska i pradawne osady czy urokliwe budynki w wojewódzkich uzdrowiskach.

Zabytkowa architektura świecka otacza nas tak naprawdę wszędzie. Nawet niewprawny obserwator dostrzeże liczne zabytki stojące wzdłuż wiejskich dróg i miejskich ulic. Wprawniejszy obserwator, nawet jeśli nie zobaczy zabytkowego dworu, to kępa drzew dawnego parku wskaże mu interesujące miejsce. Może być to nawet pradawne grodzisko lub stary, często opuszczony, cmentarz. Nie jest łatwo odnaleźć ukryte za wzniesieniami czy w zagajnikach fortyfikacje. Tak naprawdę nie można poznać dziedzictwa kulturowego, w tym zabytkowych budowli świeckich, tylko ze stron książek i Internetu. Trzeba wybrać się w teren, zobaczyć i dotknąć starych murów, zobaczyć konstrukcje wiatraków, posłuchać szumu wiatru parkowych drzew.

Zwiedzanie to nie tylko zainteresowanie, to swoista choroba, która każde dostrzegać wszędzie cenne obiekty. Zaletą większości tutejszych zabytków nie jest ich swoista medialność. Oczywiście są pałace, zamki czy grodziska, które zyskały sobie ogólnopolski rozgłos jak pałac w Ostromecku, zamek w Golubiu-Dorzyniu, grodzisko w Kałdusie czy tężnie w Ciechocinku. Jest wiele zabytków, którymi interesują się specjaliści. By je poznać, nie wystarczy tylko zwykłe obejrzenie - trzeba zdobyć podstawowe informacje na ich temat, choćby ze stron niniejszego portalu, potem weryfikować swą wiedzę już na miejscu. Niekiedy dotarcie do wielu obiektów nie będzie łatwe, ale na miejscu czaka satysfakcja, zaś wiedza, którą dysponujemy stanie się naprawdę bezcenna. Hasła do poszczególnych kategorii pisali ludzie z wielkim doświadczeniem krajoznawczym, którzy zwiedzali pieszo, rowerem, koleją lub samochodem opisywane zabytki setki razy. Co ciekawe, mają  wiedzę znacznie przekraczającą zawartość zamieszczonych na stronie informacjach. Ich doświadczenie, wybór obiektów oraz ich opis sprawią, że zwiedzanie kujawsko-pomorskich zabytków będzie znacznie ciekawsze.

Piotr Birecki