Nasze kujawsko-pomorskie

Strój borowiacki

Obrus lniany - fragment, wyk. S .Betyna, 1985, Tuchola, fot. M. Kosicki

Opis stroju borowiackiego jest dziełem ks. dr Bernarda Sychty. Sporządzony został na podstawie relacji ustnej, bowiem sam ubiór zaczął zanikać w poł. XIX w., a proces ten dobiegł końca ok. 1900 roku.

Do ważnych elementów stroju kobiecego zaliczyć można płócienną koszulę z rękawami, suto marszczoną spódnicę z 4 klinów. Dziewczęta nosiły gorsety z czarnego aksamitu lub czerwonego i brunatnego sukna. Zimą noszono kaftany z grubszej, wełnianej tkaniny. Uzupełnieniem ubioru były fartuchy z czarnego lub brunatnego jedwabiu, ozdobione koronką. Wierzchnim okryciem zimą były czarne płaszcze z peleryną, a latem wełniane chusty jednobarwne lub kraciaste. Kobiety zamężne nosiły czarne aksamitne lub jedwabne czepki, wyszywane złotymi nićmi i ozdobione czarną koronką. Czepek obwiązywano jedwabną chustką.

Świąteczny ubiór męski stanowiła sukmana modra lub brunatna, z czerwonym kołnierzem i kapturem na plecach, zapinana na dwa rzędy guzów ze skóry i przewiązana czerwonym pasem. Spodnie uszyte były z tej samej tkaniny co sukmana. Pod sukmaną noszono kamizelkę zapinaną na dwa rzędy i czarny półkoszulek z haftem. Przykryciem głowy była rogatywka lub granatowa czapka z daszkiem, zimą wełniana watowana czapka obszyta barankiem. Buty noszono czarne z niskimi cholewami. Płaszcz był modry, z peleryną i sięgał kostek.

Na terenie Borów Tucholskich szeroko rozwija się obecnie hafciarstwo.

W 1968 roku odbył się w Tucholi pierwszy kurs haftu kaszubskiego z użyciem tonacji złotej, nawiązującej do kolorytu haftu czepców kaszubskich. Styl zaproponowany na tym kursie – odmiana haftu kaszubskiego o odrębnej kolorystyce, na skutek intensywnego upowszechniania, stał się niejako własnym stylem na terenie Borów Tucholskich. W Tucholi istnieją trzy zespoły hafciarskie. Do Zespołu Haftu Artystycznego, powstałego w 1965 r. przy Tucholskim Domu Kultury należą 24 hafciarki. Pierwszą kierowniczką Zespołu była Honorata Bloch (*1927), potem Alojza Zaremba-Lipińska (*1935), obecnie Barbara Jankowska (*1962) .Drugim z zespołów jest powstały przy PSS Społem w roku 1976 Klub Miłośników Złotych i Bursztynowych Barw. Kierowała nim Helena Grabkowska (1913-2002), obecnie Marianna Weilandt. Zespół liczy 21 osób. W 1984 roku Stanisława Betyna (1935-2006) założyła Zespół Haftu Kaszubskiego „Złotnica”, pod patronatem Spółdzielni Mieszkaniowej w Tucholi. Kierownikiem Zespołu jest obecnie Antonina Olszewska (*1938). Współcześnie uprawia w nich hafciarstwo 61 hafciarek (licząc od 1966 roku 146 osób), z których 50 jest członkiniami Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Do najbardziej wyróżniających się należały: Pelagia Wieczorkowska (1905-1983), Zofia Makowska (1905-1980), Natalia Malińska (1905-1989), Helena Nitka (1914-1995), Maria Kopeć (1923-1988), Gertruda Przyborska (1909-2002), Elżbieta Karpińska (1911-1991), Fryda Czarnowska (1911-1988), Jadwiga Szulc oraz współcześnie żyjące: Felicja Kołakowska(*1925), Maria Fortuńska (*1930), Zyta Kleszcz (*1947), Barbara Okonek (*1935), Elżbieta Dylewska (*1945), Grażyna Mross (*1966), Iwona Pocierznicka (*1953), Irena Baranowska (*1942) i wiele innych. Tuchola i jej okolice są największym ośrodkiem hafciarskim województwa.

Kinga Turska-Skowronek