Nasze kujawsko-pomorskie

stroj
stroj

Bieżnik lniany - fragment, wyk. A. Walkowiak, 2009, Toruń, fot. M. Kosicki

Regionalny strój, na skutek szybkiej unifikacji z ubiorem miejskim, zanikł w połowie XIX wieku. Nie zachowały się, z wyjątkiem jednego czepca z czarnego aksamitu z haftem złotym, żadne elementy stroju, ani też opisy stroju z natury. Nie zachowały się też  elementy stroju na tyle charakterystyczne, aby  pozwalały na jednoznaczną, nie budzącą wątpliwości identyfikację regionalną.

Opisu stroju kociewskiego dokonał Józef Gajek w roku 1938 na podstawie informacji pozyskanych w czasie badań metodą ankiety pocztowej.

Nakryciem głowy kobiety był czepiec z białego tiulu lub czarny z jedwabnych koronek. Noszono białe koszule, gorsety przeważnie czerwone, spódnice w kolorach niebieskim, brązowym lub czerwonym w kwiaty, pończochy granatowe lub białe. Obuwiem były czarne półbuty. Jako okrycia wierzchniego używano  najczęściej dużych wełnianych chust w ciemnych kolorach.

Ubiór męski składał się z czapki z daszkiem lub czapki z barankiem, białej koszuli, do której wiązano jedwabną czerwoną chustkę, kamizelki i spodni w tym samym kolorze – niebieskim lub szarym. Okryciem wierzchnim była szara lub granatowa sukmana. Noszono wysokie buty z cholewami.

W latach 70. XX wieku dokonano próby rekonstrukcji tradycyjnego haftu kociewskiego. Przyczyniły się do tego Małgorzata Garnyszowa (1912-1990) z Pączewa oraz Maria Wespowa (1920-1990). W roku 1978 M. Garnysz wydała tekę haftu kociewskiego, w której wzornictwo oparte jest na 13 kolorach. M. Wespowa, w proponowanym przez siebie wzornictwie wykorzystała motywy ze starych paramentów kościelnych oraz polichromii skrzyń wiannych. Haft ten charakteryzuje się stylizowaną ornamentyką florystyczną i ośmioma kolorami. W 1978 i 1980 roku wydano dwie teki zrekonstruowanego przez nią haftu kociewskiego.

W przypadku obu twórczyń motywy i wzory ich haftów nawiązują w dużej mierze do wzornictwa kaszubskiego.

Mimo istnienia na terenie Kociewia wielu osób haftujących, zdaniem większości badaczy haft ten, jako jawnie, bezpośrednio i w nieodległej przeszłości rekonstruowany (a właściwie introdukowany), nie może zostać zaliczony do tradycyjnego haftu ludowego.

Kinga Turska-Skowronek