Nasze kujawsko-pomorskie

Najstarszym opisem stroju krajeńskiego (z okolic Złotowa) jest dość ogólna relacja, spisana w poł. XIX w.  na podstawie informacji starych ludzi. Zgodnie z tym opisem, wiemy, że kobiety ubierały się odświętnie w białe czepce wiązane pod brodą, koszulę z białego płótna, spódnice oraz aksamitne wyszywane gorsety. Na plecy zarzucały jedwabne, wzorzyste chustki.

Strój męski to: czarny kapelusz z sukna, ozdobiony wstążkami i kwiatami, czerwona kamizela, spodnie sukienne białe wpuszczone do butów. W końcu XIX wieku noszono jaki (kamizele) w ciemnych kolorach, a wierzchnim okryciem stał się czarny sukienny płaszcz, zwany suknią lub jerakiem.

Strój świąteczny kobiet w końcu XIX wieku to: biały tiulowy czepiec, spódnica i  bluzka z tego samego materiału i kolorowa halka z haftem. W terenie znaleziono próbki materiałów, z których dawniej szyto fartuchy – były to tkaniny białe w granatowe lub czerwone paski.

Strój zunifikował się z ubiorem miejskim i zanikł całkowicie w 2. poł. XIX w.

Współczesny haft krajeński nawiązuje do haftu występującego na elementach odzieży. Odnaleziono niewielki fragment autentycznej tradycyjnej odzieży, ozdobiony haftem, i na tej podstawie stworzono zestaw wzorów haftu krajeńskiego. Wzory te nawiązują do motywów kaszubskich, ale są w nim tylko trzy kolory: błękitny, granatowy i czarny.  Haft krajeński przenoszony jest obecnie na obrusy, serwetki i bieżniki.

Od roku 1978 działa w Więcborku klub hafciarek „Igłą malowane”. Do znanych hafciarek krajeńskich należały Marta Pierzyńska (*1915), Celina Bytkowska (*1921) i Irena Bielecka (*1936). Współczesne hafciarki to: Krystyna Witkowska, Bożena Radzikowska, Jadwiga Ciosańska, Krystyna Sobczak oraz Edyta Thies.

Kinga Turska-Skowronek