Nasze kujawsko-pomorskie

tworcy

Czesław Wętkowski w swojej pracowni, Skubarczewo, 1974, fot. Z. Zgierun

Sztuka ludowa Pałuk ujawniła wiele samorodnych talentów. Rozpoznawalne były rzeźby, zwłaszcza krucyfiksy, Świtałów, z przełomu XIX/XX w.: Jana, Tomasza (kowala z Pniew) i Franciszka (1860–1938) - cieśli z Jaroszewa, rzeźbiącego  zawodowo. Najlepiej  udokumentowane, jest autorstwo krucyfiksów tego ostatniego. Spotykano je na całych Pałukach. Jego interpretacje Ukrzyżowanego, inspirowane rzeźbą stylową, zwracają uwagę dekoracyjnym peryzorium. Leon Katulski (1905–1969), cieśla z Annowa, tworzył figury świętych do kaplic i kościołów. Zdobił snycerskim ornamentem deseczki kuchenne, foremki do masła, nawet własne strugi. Andrzej Lisek (1876 –1968) ze Starężynka, kołodziej, strugał zabawki, ptaszki, krucyfiksy i szopki. Władysława Adrianowa (1915–1997) z Kruchowa rzeźbiła figurki świętych, ołtarzyki domowe, krucyfiksy. Po wojnie w ramach konkursów rzeźbiła postaci wiejskie i historyczne. Wykonywała też gliniane, malowane ptaszki do ozdoby swych ołtarzyków. Stefan Boguszyński (1916–1996) z Kcyni, listonosz, był autorem licznych rzeźb frasobliwego, piet, krucyfiksów, scen wiejskich i historycznych. Czesław Wętkowski (1893-1981) ze Skubarczewa, szewc, zaczął rzeźbić na emeryturze. Podejmował tematy wiejskie i historyczne.

Z młodszego pokolenia rzeźbiarzy wyróżnia się Teodor Kupś (1940) z Trzemeszna, tworzący barwne figurki wieśniaków i Piotr Woliński (1951) z Kcyni (uczeń Klary Prillowej, pałuckiej animatorki kultury i sztuki ludowej), tworzący różne formy rzeźbiarskie o tematyce religijnej i świeckiej.

Józef Wojciechowski (1903–1984) z Morakowa, Józef Skawiński (1909) z Siedleczka, Józef Stachura (1908–1989) z Kcyni, Feliks Mikulski (1911–1969) z Dąbrowy wykonywali popularne ptaszki o wachlarzowatych skrzydłach i ogonach, malowane lub z surowego drewna. Tradycje ich kontynuują Bogdan Łopacki (1966) z Wągrowca i Paweł Szewczuga (1957) z Kcyni. Ptaki o naturalistycznych kształtach rzeźbi Eugeniusz Jędrzejczyk (1964) z Kruchowa.

Bibułkowe kwiaty, rózgi, wianki, pająki do ozdoby wnętrz wykonywały Władysława Gąsiorowska (1899–1988), Anna Doberstein (1922–1986), Łucja Wojtkowiak (1919) z Kcyni, Zofia Katulska (1911–1995) z Annowa. W Szubinie robiła je Helena Stryjewska (1901-1980), a obecnie Jadwiga Bołka (1940) z córkami.

Zanika plecionkarstwo. Zajmuje się nim jeszcze Stanisław Rogóż (1928) z Łabiszyna i Waldemar Zgorzałek (1928) ze Żnina. Podobnie jest z kowalstwem. Tradycje rodzinne, tworząc wyroby artystyczne, kontynuuje Stefan Gic z Wenecji koło Żnina.

Pierniki, nieodłączny element jarmarków i odpustów, wypiekane od poł. XIX w. do lat 70. XX przez rodzinę Pijanowskich z Mieścisk, dziś wyrabiają Krystyna i Jan Cieplińscy z Łabiszyna.

Bożena Olszewska