Nasze kujawsko-pomorskie

Produkty tradycyjne

Polska Lista Produktów Tradycyjnych powstała w 2004 roku. Prowadzona jest przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Na liście mogą znaleźć się produkty, które wysoką jakość i cechy –  zawdzięczają stosowaniu tradycyjnych metod produkcji i mogą być udokumentowane ponad 25-letnią tradycją pochodzenia.

Województwo kujawsko-pomorskie zarejestrowało do tej pory na Liście 23 produkty.

Kiełbasa w słoiku to wyrób sporządzany na wsiach już w okresie międzywojennym, kiedy upowszechniło się konserwowanie przetworów w weckach. Wyrób bardzo popularny w latach 50. i 60. XX wieku. Biała kiełbasa w słoiku produkowana jest przez PHUP ROLMIĘS z Łabiszyna. Do jej wyrobu wykorzystuje się wieprzowinę pochodzącą od świń rasy złotnickiej pstrej, hodowanych w gospodarstwach ekologicznych. Mielone mięso doprawiane jest czarnym pieprzem, majerankiem, gorczycą, cukrem i solą włodawską.

Chleb produkuje piekarnia w Stolnie. Do jego wyrobu wykorzystywana jest mąka pszenna i żytnia oraz zakwas. Wypiekany jest zgodnie z tradycyjnymi metodami, poczynając od przygotowania zakwasu, rozczyniania ciasta, ręcznego formowania bochenków i w końcu w sposobie pieczenia. Dodatkowe walory smakowe nadają pieczywu mak, kminek i słonecznik.

Czarnina to jedna z najstarszych polskich zup. Przyrządzano ją przeważnie na święta i uroczystości rodzinne. Czarninę kujawską gotuje się na podrobach z kaczki lub gęsi z dodatkiem jarzyn i suszonych owoców. Do rosołu dodaje się krew zmieszaną z mąką i octem. Dosmaczana jest majerankiem lub cząbrem. Czarninę jada się z kluskami ziemniaczanymi lub makaronem domowej roboty.

Kajmak - słodka, gęsta masa sporządzana przez gotowanie mleka i cukru jest pochodzenia orientalnego. W przeszłości wyrabiany był przede wszystkim sposobem domowym. Wykorzystywany głównie do przekładania i ozdabiania ciast, zwłaszcza wielkanocnych mazurków. W województwie kujawsko-pomorskim kajmak produkowany jest przez firmę POLDER z Łysomic.

„Księżycówka” z Kujaw to tradycyjny alkohol (samogon) wytwarzany sposobem domowym, na bazie gruszek bergamotek. Przepis na „księżycówkę”, przekazywany drogą ustną, znany jest w okolicach Nieszawy od kilku pokoleń. Receptura na ten specyficzny, wysokoprocentowy trunek utrwalona została w filmie pt. „Wiosna Panie Sierżancie”. Podstawowe składniki to: 2 kg cukru, 1 kg gruszek bergamotek i 5 litrów przegotowanej wody.

Mace borowiackie to rodzaj pieczywa, które obecnie wypiekane jest przez członkinie Koła Gospodyń Wiejskich w Tucholi. W przeszłości podobne pieczywo, znane na terenie Borów Tucholskich pod nazwą klepoki, przyrządzano z resztek ciasta pozostałego po wypieku chleba. Nadziewano je owocami lub skwarkami. Współcześnie do ciasta dodaje się śmietanę, a farsz to mięso mielone, posypywane żółtym serem.

W przeszłości obszar Pomorza należał do jednych z większych w Polsce zwartych regionów bartnych. Z czasem bartnictwo zanikło. Rozwinęło się pasiecznictwo – hodowla pszczół w ulach kłodowych i ulach słomianych (koszkach), które upowszechnili na terenie Pomorza niemieccy i holenderscy osadnicy. Miody z Doliny Dolnej Wisły pozyskiwane są na tych terenach od wielu pokoleń. Swoją jakość zawdzięczają czystemu środowisku naturalnemu i różnorodności szaty roślinnej.

„Mniszek bronisławski” to syrop wyrabiany z kwiatów mlecza (mniszek lekarski) cukru i soku z cytryny, zbliżony smakiem do pszczelego miodu. Wytwarzany jest tradycyjną metodą bez środków konserwujących i barwników. Oprócz walorów smakowych, syrop ma również zastosowanie lecznicze w schorzeniach wątroby i żołądka. Wspomaga osoby cierpiące na anemię, posiada właściwości wzmacniające odporność organizmu.

Nalewki wyrabiane są z owoców ogrodowych, owoców i kwiatów leśnych oraz przypraw korzennych, według przepisów przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Do ich wyrobu wykorzystywane są składniki wysokiej jakości. Nalewki charakteryzują się doskonałym smakiem, barwą i aromatem. Niektóre mają właściwości lecznicze.

Piwo warzone jest przez browar w Nakle. Przy wyrobie piwa zachowana jest tradycyjna metoda wytwarzania. Do produkcji wykorzystywana jest woda ze studni głębinowych o specyficznych walorach, nadających tym trunkom delikatny smak, oraz wysokiej jakości słód i chmiel nadając piwu goryczkę i aromat. Piwo nakielskie jasne ma 5 % alkoholu, delikatny smak i bursztynową barwę. Piwo nakielskie ciemne charakteryzuje się barwą wiśniowo-brązową oraz lekkim, karmelowym smakiem. Zawiera 6% alkoholu.

Powidła śliwkowe mają w rejonach nadwiślańskich kilkusetletnią historię wytwarzania. Istotny wpływ na wyrób tego typu przetworów miało rozwijające się na tym obszarze sadownictwo i uprawa śliwek węgierek. Smażono je w miedzianych kotłach mieszają za pomocą drewnianych mieszadeł „bocianów”. Od kilku lat mieszkańcy regionu powrócili do tradycji wyrobu tego produktu i smażą powidła stosując dawne przepisy.

www.powidla.pl

Półgęsek, ma w polskiej tradycji kulinarnej kilkusetletnią historię. W przeszłości, serwowany jako przekąska o wyśmienitych walorach smakowych cieszył się popularnością na stołach całej Europy. Z doskonałej jakości półgęsków słynęło zwłaszcza Pomorze i Litwa. Półgęski  robi się  z filetów mięsa gęsiego ze skórką, które są marynowane w specjalnej zalewie, a następnie wędzone. Delikatny w smaku, wyborny jako elegancka przystawka.

Produkt uboczny uzyskiwany w wyniku kiszenia kapusty. Sok z kiszonej kapusty, zwłaszcza na Kujawach, to tradycyjny składnik i dodatek wielu potraw regionalnych. Na bazie tego produktu sporządzano zupy, służył do zakwaszania potraw. Wykorzystywany był również do picia jako napój orzeźwiający. Stosowano go jako lek na schorzenia układu pokarmowego. Obecnie sok z kiszonej kapusty produkowany jest przez Przedsiębiorstwo Wielobranżowe „OPOKA”.

Szynka wyrabiana według przepisu przekazywanego z pokolenia na pokolenie. Do chwili obecnej przygotowywana jest z okazji świąt i uroczystości rodzinnych. Mięso peklowane w roztworze z soli kuchennej i przypraw, następnie gotowane, nadziewane goździkami i opiekane w piekarniku.

Wyrób wina domowym sposobem znany jest na Kujawach od pokoleń. Trunki te wyrabiane były przede wszystkim z owoców ogrodowych (wiśnie, porzeczki, jabłka), jak też z owoców i kwiatów dziko rosnących (maliny, głóg, chaber). Wino z tego regionu wytwarzane jest również z różnych odmian winogron uprawianych lokalnie.

Żur (żurek), to jedna z najbardziej tradycyjnych i powszechnych potraw, charakterystycznych dla tradycyjnej kuchni wiejskiej, znana z wielu przekazów źródłowych. Podstawowym składnikiem potrawy jest zakwas z mąki żytniej razowej i wody. Danie to, w przeszłości szczególnie popularne było na Kujawach. Żur jadano dawniej głównie z kluskami. Współcześnie najczęściej serwuje się go z ziemniakami. Smak urozmaica się wędliną, cebulą, czosnkiem, majerankiem, śmietaną.