Nasze kujawsko-pomorskie

Czasy Nowożytne Materiały Źródłowe

W czasach nowożytnych rzemieślnicy w miastach działali w ramach cechów. Były to organizacje regulujące ceny, zasady i wielkość produkcji, a także kształcące czeladników i kandydatów na mistrzów, którzy często udawali się w wędrówkę do innych miast celem kontynuowania nauki lub otwarcia własnego warsztatu. Ich pochodzenie i umiejętności zawodowe poświadczane były specjalnymi dokumentami wystawianymi przez cechy, takimi jak poniższy list wyuczenia Bieniasza Draniczki z Nielubia. To jednocześnie przykład tekstu napisanego archaiczną polszczyzną używaną w Bydgoszczy w II poł. XVI w.

Czytaj więcej...

Już od II poł. XVI w. w regionie osiedlali się Holendrzy, którzy podejmowali się uprawy podmokłych nieużytków w dolinie Wisły, należących do dóbr królewskich, szlacheckich lub biskupich. Prawa i obowiązki osadników regulowały pisemne kontrakty podpisywane na bardzo długi okres kilkudziesięciu lat i zapewniające im przywileje wyraźnie wyróżniające ich od innych chłopów. W poniższym dokumencie Holendrów zwolniono od służby wojskowej i wszystkich robocizn, przekazano im również prawo swobodnego dysponowania uzyskaną ziemią. Wystawiający dokument biskup chełmiński nie zezwolił im jednak na swobodne odbywanie protestanckich praktyk religijnych, na co łatwiej zgadzali się w podobnych kontraktach starostowie i szlachta.

Czytaj więcej...

Dzięki położeniu w bezpośrednim sąsiedztwie Wisły i żyznym glebom, obszar obecnego województwa kujawsko-pomorskiego stał się w XVI-XVII w. wiodącym producentem zboża. Opłacalność produkcji przełożyła się na bogacenie się szlachty, jednak z drugiej strony powodowała nadmierne obciążenia szlacheckich poddanych, zmuszanych do coraz częstszej darmowej pańszczyzny. Trudną sytuację ludności wiejskiej potwierdza poniższy fragment inwentarza starostwa dobrzyńskiego dotyczący wsi Skaszewo – aż pięciu mieszkających tu wcześniej chłopów opuściło wieś uciekając przed nadmiernymi robociznami.

Czytaj więcej...

Okres reformacji i kontrreformacji sprzyjał rozwojowi szkolnictwa w regionie. Jedną z bardziej znanych szkół katolickich była Akademia Chełmińska. Wysoki poziom edukacji w tej placówce mieli zapewnić nie tylko profesorowie sprowadzani do Chełmna z Uniwersytetu Krakowskiego, ale również szczegółowe regulacje dotyczące zachowania uczniów. Poniższe fragmenty przepisów obowiązujących studentów Akademii Chełmińskiej pochodzą z XVII w.

Czytaj więcej...

W 1772 r. państwa zaborcze przystąpiły do rozbiorów Rzeczypospolitej. Prusy zaanektowały wówczas większą część ziem obecnego województwa kujawsko-pomorskiego aż po linię Wisła-Noteć, z wyłączeniem Torunia. W ciągu kolejnych dwóch lat zagarnięty obszar poszerzono dodatkowo o okolice Barcina, Łabiszyna, Inowrocławia, Kruszwicy i Strzelna. Podejmując te kroki, Prusy powoływały się na swoje rzekome prawa odziedziczone po średniowiecznych władcach oraz chęć zaprowadzenia praworządności na zajętych terytoriach.

Czytaj więcej...