Nasze kujawsko-pomorskie

Dzieje Najnowsze Ciekawostki

W okresie międzywojennym doszło na Pałukach do największego odkrycia archeologicznego na ziemiach polskich. W 1933 r. nauczyciel z Biskupina na Pałukach odkrył pozostałości starożytnej osady położonej w pobliżu wsi i powiadomił o tym poznańskich archeologów. Pracownicy Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza podjęli wówczas badania wykopaliskowe ustalając, że odnalezione szczątki należały do grodu wzniesionego przez Prasłowian. W okresie II wojny światowej własne badania przeprowadzili Niemcy, którzy dowodzili z kolei, że Biskupin był osadą pragermańską. Do dziś sporu nie udało się rozstrzygnąć – archeolodzy nie mają bowiem możliwości stwierdzić, do jakiej grupy etnicznej należała ludność tzw. kultury łużyckiej, która zbudowała biskupińską osadę w VIII w. p.n.e.

Aż 77 lat trwała budowa bydgoskiej bazyliki św. Wincentego a Paulo. Na przeszkodzie rozpoczętym w 1925 r. pracom budowlanym stanęła wojna i pożar z 1945 r. a także trudności z pozyskaniem funduszy na realizację ambitnego i pięknego projektu. Wspaniała budowla jeszcze przed jej ostatecznym wykończeniem została wpisana do rejestru zabytków województwa kujawsko-pomorskiego.

W nadwiślańskim Chełmnie urodził się Kurt Schumacher – powojenny lider Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) i jej kandydat na kanclerza w 1949 r. Przegrał wówczas z Konradem Adenauerem tylko jednym głosem, co miało bezpośredni wpływ na dalsze dzieje Niemiec. Z Chełmna pochodził także twórca niemieckiej koncepcji wojny błyskawicznej, generał Heinz Guderian.

Z Nowego nad Wisłą pochodził słynny polski biegacz Bronisław Malinowski. Mieszkając w Grudziądzu trenował lekkoatletykę i przygotowywał się do wielokrotnego udziału w olimpiadach, mistrzostwach Europy i świata w biegach na różnych dystansach. Był mistrzem (1980) i wicemistrzem (1976) olimpijskim, a kilka ustanowionych przez niego rekordów nie zostało pobitych do dzisiaj. Zginął tragicznie 27 września 1981 r. w wypadku samochodowym na moście w Grudziądzu, który obecnie nosi jego imię.

W czasach II Rzeczypospolitej często dawały o sobie znać wzajemne uprzedzenia między Polakami z dawnego zaboru rosyjskiego i Kongresówki. Pierwszych posądzano o tendencje separatystyczne i sympatyzowanie z Niemcami, podczas gdy „bosych antków” uznawano często za nierobów i kombinatorów.  W 1925 r. toczył się nawet proces wytoczony przez rodziców uczniów toruńskiego Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika przeciwko szykanowaniu pochodzącej z Pomorza młodzieży przez rekrutujący się z Polski centralnej personel szkoły. Represje wobec pomorskich uczniów doprowadziły nawet do samobójstwa jednego z toruńskich gimnazjalistów.

Niewielki klasztor kapucynów w Rywałdzie koło Jabłonowa Pomorskiego był pierwszym miejscem internowania w 1953 r. prymasa Stefana Wyszyńskiego. Umieszczono go w niewielkiej celi zakonnej, na której ścianach kardynał własnoręcznie wykonał symboliczne stacje drogi krzyżowej, zachowane do dzisiaj jako wyjątkowa pamiątka przymusowego pobytu Prymasa Tysiąclecia w Rywałdzie.

Otwarty w 1934 r. most drogowy na Wiśle w Toruniu ma dość wyjątkową genezę – do jego budowy wykorzystano bowiem konstrukcję mostu wzniesionego w latach 1905-1909 w Opaleniu pod Kwidzynem, który po traktacie wersalskim znalazł się w całości na terenie Polski, za to niecały kilometr od granicy z Niemcami. Opaleńska przeprawa była na tyle długa, że kilka jej przęseł zużyto również do budowy mostu na Warcie w Koninie.

Jarosław Kłaczkow, Michał Targowski