Nasze kujawsko-pomorskie

Średniowiecze Materiały Źródłowe

Nadgoplańska Kruszwica należała do najważniejszych grodów w państwie pierwszych Piastów. W roku 1096 stała się miejscem krwawych walk między księciem Władysławem Hermanem a jego zbuntowanym synem, Zbigniewem, które doprowadziły do zniszczenia osady i zmniejszenia jej znaczenia w późniejszym czasie. O wydarzeniach z 1096 r. opowiada kronika polska autorstwa tzw. Galla Anonima.

Czytaj więcej...

W grudniu 1242 r. wydarzył się ciekawy epizod wojny krzyżaków z pomorskim księciem Świętopełkiem. Oddział krzyżacki z Chełmna zaatakował gród w Sartowicach, przejmując przechowywane tam relikwie św. Barbary. Zdobywcy przenieśli je następnie do zamku w Starogrodzie, gdzie kult świętej rozwijał się przez kolejne stulecia. Fragment kroniki Piotra z Dusburga, spisanej w I poł. XIV w., opisuje to zdarzenie jako spełnienie woli Świętej, przekazanej na jawie pewnej wdowie z Sartowic.

Czytaj więcej...

Większość miast obecnego województwa kujawsko-pomorskiego powstała w okresie średniowiecza. Ich obszar, ustrój, organizację, posiadłości, a także uprawnienia i obowiązki mieszkańców określały dokumenty lokacyjne wystawiane przez władców danego terytorium. Osobą odpowiedzialną za realizację lokacji miasta był zasadźca, który zwykle otrzymywał w zamian dziedziczną funkcję wójta lub sołtysa, wiążącą się z pokaźnymi dochodami. W poniższym dokumencie z 1325 r. książę kujawski Przemysł udzielił Tomaszowi z Jaksic zezwolenia na lokację miasta Solca na prawie magdeburskim, nadając mu jednocześnie dziedziczne wójtostwo w tym mieście oraz określając szczegółowo przywileje i obowiązki mieszczan.

Czytaj więcej...

Królestwo Polskie, odnowione po okresie rozbicia dzielnicowego przez kujawskiego Piasta, Władysława Łokietka, nie mogło pogodzić się z utratą obszarów zajętych przez krzyżaków - ziemi chełmińskiej i Pomorza Gdańskiego. Ich odzyskaniu służyć miały m.in. procesy wytaczane przeciw Zakonowi przez Łokietka i Kazimierza Wielkiego. Jednym z nich był proces warszawski prowadzony w 1339 r. Spisane w trakcie przesłuchań zeznania świadków są ciekawym świadectwem ich wiedzy – często bardzo ogólnikowej i nieuporządkowanej - na temat wydarzeń z poprzednich stu lat. Dokumentacja z procesu to również potwierdzenie funkcjonującego w XIV w. przekonania, że Pomorze i ziemia chełmińska powinny być integralnymi częściami składowymi Królestwa Polskiego.

Czytaj więcej...

W pierwszej połowie XV w. państwo krzyżackie, osłabione przegraną wojną z Polską i Litwą, pogrążyło się w politycznym i gospodarczym kryzysie. Napięcia między władcami a poddanymi doprowadziły do zawiązania w 1440 r. w Kwidzynie Związku Pruskiego – organizacji jednoczącej miasta i rycerstwo w walce o ich prawa i przywileje. Krzyżacy dążyli do rozbicia Związku – wystarali się u cesarza o jego delegalizację i planowali surowe represje wobec jego przywódców. W dniu 4 lutego 1454 r. obradująca w Toruniu Tajna Rada Związku Pruskiego wystawiła dokument wypowiadający posłuszeństwo Zakonowi. Był to sygnał do rozpoczęcia zaplanowanego wcześniej ogólnokrajowego powstania przeciw krzyżakom i zapowiedź poddania Prus – w tym Pomorza i ziemi chełmińskiej - królowi Polski.

Czytaj więcej...