Nasze kujawsko-pomorskie

Rezerwaty przyrody

Czytaj więcej...
Dolina Osy. Rogóźno-Zamek. fot. A. Hermann
Rezerwat krajobrazowy utworzony w 1994 roku na powierzchni 665,12 ha charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą zbocza doliny Osy o dużych deniwelacjach z poprzecznymi rozcięciami erozyjnymi. W skład rezerwatu wchodzi odcinek rzeki Osy o długości około 14 km i powierzchni 11,36 ha. W rezerwacie wyodrębniono kilka zespołów roślinnych, m.in. ols, łęg jesionowo-olchowy, łęg wiązowo-jesionowy, łęg topolowo-wierzbowy, grąd subkontynentalny, wielogatunkowy las zboczowy, buczynę pomorską i świetlistą dąbrowę. Na obszarze rezerwatu występuje 60 gatunków ptaków. Do niewątpliwych osobliwości należy orlik krzykliwy, który od wielu lat gnieździ się w dolinie Osy. W Małych Szczepankach nad Łasinką znajduje się kolonia czapli siwej - około 70 gniazd. W 1999 roku zaobserwowano na terenie rezerwatu pierwsze ślady żerowania bobrów.

R.G.

Czytaj więcej...
Dolina rzeki Brdy. fot. W. Bykowski
Rezerwat powstał w 1994 roku w celu ochrony doliny rzeki Brdy. Powierzchnia rezerwatu wynosi około 1.6 tys. ha, z tego 1,4 tys. ha znajduje się na terenie Nadleśnictwa Tuchola, a pozostała część na terenie Nadleśnictwa Woziwoda. Jest to rezerwat częściowy o charakterze krajobrazowym zróżnicowany pod względem siedliskowym oraz pod względem występujących zbiorowisk roślinnych. Na obszarze rezerwatu znajdują się liczne pomniki przyrody oraz stanowiska roślin chronionych. Rezerwat jest ostoją wielu rzadkich zwierząt takich, jak: bobry, wydry, zimorodki i gągoły. Często zlatują się tu bociany czarne, rybołowy i tracze nurogęsi. Wśród ryb króluje pstrąg tęczowy. Dzięki podmywaniu brzegów i przewracaniu się drzew w korycie rzeki tworzą się liczne meandry, starorzecza, łachy i strome urwiska nadające rzece niezwykłego uroku i naturalnego charakteru - stąd jej duża popularność wśród miłośników turystyki kajakowej.

R.G.

Czytaj więcej...
Dury. fot. A. Hermann

Rezerwat ścisły wodno-torfowiskowy położony 4 km na północ od Osia w pobliżu drogi Osie-Skórcz powstał w 1975 roku. Rezerwat tworzą cztery jeziorka dystroficzne wraz z otaczającymi je torfowiskami. Występujące tu zbiorowiska torfowiskowe ze stanowiskami rosiczek stanowią unikatowe zbiorowisko roślinności terenów podmokłych. Osobliwościami florystycznymi są, m.in.: grzybień północny, żurawina drobnolistna, bagnica i narecznica grzebieniasta oraz rzadkie gatunki turzyc.

R.G.

Czytaj więcej...
Dziki Ostrów. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny powstał w 1977 roku w celu ochrony zespołu dąbrowy świetlistej ze starodrzewem dębu bezszypułkowego oraz rzadkich gatunków roślin. Zajmuje powierzchnię 74,68 ha. Rezerwat położony jest w lasach pomiędzy Brzozą Bydgoską a Łabiszynem na obszarze o dobrych glebach i stosunkach wodnych. Rezerwat charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu. Tworzą ją pagórki wydmowe w postaci garbów lub wałów. Już w 1938 roku stwierdzono tu występowanie rzadkich roślin takich jak: kosaciec syberyjski, podejźrzon księżycowy, buławnik czerwony, podkolan zielonkawy i pszczelnik wąskolistny. W 1959 roku potwierdzono także występowanie kilkunastu innych gatunków, m.in. kruszczyka szerokolistnego, sasanki łąkowej, lilii złotogłów, dzwonka szczeciniastego, mieczyka błotnego, turówki leśnej i gnieźnika leśny. Jednak przeprowadzone badania fitosocjologiczne i florystyczne nie potwierdziły występowania kilku osobliwości florystycznych, w tym kosaćca syberyjskiego, pszczelnika wąskolistnego i gnieźnika leśnego. Ciekawostką rezerwatu są kamienne kręgi niewyjaśnionego pochodzenia.

R.G.

Czytaj więcej...
Długi Bród. Sosny na skraju rezerwatu. fot. A. Hermann
Rezerwat faunistyczny o częściowej ochronie powołany do istnienia w 1965 roku w celu ochrony kolonii czapli siwej. Zajmuje powierzchnię 8,73 ha.

Czytaj więcej...
Gaj Krajeński. fot. A. Hermann
Park został utworzony w 1965 roku i zajmuje powierzchnię 10,27 ha. Zlokalizowany jest na terenie gminy Sępólno Krajeńskie w obrębie Nadleśnictwa Runowo. Celem ochrony jest drzewostan bukowy na siedlisku grądowym z charakterystycznym runem. Świat roślin reprezentuje, m.in. wawrzynek wilczełyko, zawilec żółty i przylaszczka pospolita.

R.G.

Czytaj więcej...
Góra Św. Wawrzyńca. fot. W. Bykowski
Rezerwat stepowy, który utworzony został w 1962 roku, zajmuje powierzchnię 0,7 ha. Ścisłą ochroną rezerwatową objęto wał ziemny pochodzenia antropogenicznego i niewielki fragment zbocza doliny Wisły. Wał ziemny objęto ochroną zarówno ze względu na jego wartość historyczną, jak i wyjątkowe walory przyrodnicze. Znajduje się tu grodzisko wczesnośredniowieczne obwałowane ze śladami osadnictwa z VIII w. rozbudowywane szczególnie od X w., a zniszczone w początku XIII w. Obwałowanie ma kształt nerkowaty i największą wysokość osiąga w łukowato wygiętej części środkowej, gdzie od strony południowej wznosi się stromo do 18 m. Największą część powierzchni wału stanowi zajęty przez godną ochrony roślinność ciepłolubną południowy stok. Roślinność ta jest stanowiskiem wtórnym powstałym w wyniku przedostania się roślin z okolicznych zboczy doliny Wisły i głębokich parowów, które jeszcze na przełomie wieku nie były porośnięte lasami lecz roślinnością stepową. Głównym zbiorowiskiem roślinnym, dla którego utworzono rezerwat, jest rzadko spotykany zespół ostnicy włosowatej i pięciornika piaskowego.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Gościąż. Południowo-wschodnia część jeziora Gościąż. fot. A. Hermann

Rezerwat geomorfologiczny o powierzchni 174,08 ha został utworzony w 2000 roku. Celem ochrony jest zachowanie jeziora oraz otaczające je torfowiska i lasy. W jeziorze Gościąż zachowały się unikalne w świecie osady denne będące przedmiotem badań europejskich i polskich naukowców. Ich rozpoznanie dało możliwość odtworzenia historii zmian środowiska, w tym klimatu i szaty roślinnej na przestrzeni ostatnich 12 tys. lat.

R.G.

Czytaj więcej...
Grabowiec. fot. W. Bykowski
Rezerwat leśny zajmujący powierzchnię 27 ha został utworzony w 1997 roku w celu ochrony fragmentu naturalnego lasu liściastego z przewagą grabu, z rzadkimi gatunkami roślin zielnych i bogatym runem. W drzewostanie dominują gatunki liściaste: graby, buki i dęby, a w warstwie krzewów: leszczyna, jarzębina, bez koralowy i trzmielina. Oprócz rzadkości florystycznych na uwagę zasługują liczne wąwozy i wzniesienia, które urozmaicają teren rezerwatu.

R.G.

Czytaj więcej...
Grocholin. Pomnikowe dęby przy wschodnim krańcu. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny o powierzchni 12,10 ha powstał w 1967 roku. Ochronie podlega łęg jesionowo-olszowy i las grądowy. W zespole łęgu jesionowo-olszowego dominuje jesion wyniosły z domieszką olszy czarnej i lipy drobnolistnej. W warstwie krzewów występuje czeremcha zwyczajna, leszczyna i dziki bez czarny. W runie leśnym wiosną dominuje ziarnopłon wiosenny. W lesie o charakterze grądu środkowoeuropejskiego dominuje starodrzew grabowo-dębowy z domieszką jesionu wyniosłego. W słabo rozwiniętej warstwie krzewów spotyka się: leszczynę pospolitą, czeremchę zwyczajną, trzmielinę europejską i dziki bez czarny. W dobrze rozwiniętej warstwie roślin zielnych zwarte powierzchnie tworzą: kokorycz pusta, ziarnopłon wiosenny, gajowiec żółty, prosownica rozpierzchła, podagrycznik pospolity i zawilec gajowy. Rezerwat Grocholin stanowi wyspę środowiskową w rolniczym krajobrazie gminy Szubin.

R.G.

Czytaj więcej...
Grodno. Las na stoku zagłębienia w rezerwacie Jezior Grodno. fot. A. Hermann

Rezerwat leśny utworzony w 1998 roku znajduje się w granicach gminy Baruchowo. Zajmuje powierzchnię 132,88 ha i leży w odległości około 4 km na południowy-wschód od miejscowości Baruchowo. Obejmuje cztery oddziały należące do leśnictwa Kurowo. Ochronie podlega jezioro Grodno o powierzchni 15,38 ha, liczne wysięki, źródliska i rzadkie zespoły leśne takie jak: ols porzeczkowy, łęg wiązowo-jesienny i grąd niski. Osobliwością rezerwatu są lasy łęgowe o charakterze podgórskim: podgórski łęg jesionowy i łęg jarzmiankowy. Występuje tu szereg gatunków rzadkich i chronionych, m.in. czosnek niedźwiedzi, jarzmianka większa, czerniec gronkowy, bluszcz pospolity, łuskiewnik różowy, lilia złotogłów, zbrojówka rutewkowata, kopytnik pospolity i kalina koralowa. Jest to jeden z ciekawszych rezerwatów regionu kujawsko-pomorskiego.

R.G.

Czytaj więcej...
Hedera. fot. A. Hermann

Rezerwat florystyczny o powierzchni 16,94 ha powstał w 2000 roku. Leży na terenie Nadleśnictwa Żołędowo w gminie Nakło nad Notecią. Celem ochrony jest jedno z najokazalszych stanowisk bluszczu pospolitego w województwie kujawsko-pomorskim. Bluszcz porasta dno lasu o charakterze grądu zboczowego lub pnie się na dębach i lipach. Większość starych okazów ma zdrewniałe pędy o średnicach dochodzących nawet do 4 - 5 cm, a niektóre pędy boczne odstają od pni na odległość przekraczającą 30 cm. Na uwagę zasługują zmienne kształty blaszki liściowej bluszczu - od typowych do prawie owalnych. Większość osobników kwitnie i owocuje.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Jamy. fot. A. Hermann
Początki istnienia rezerwatu sięgają 1955 roku. W 1967 roku nastąpiło jego zatwierdzenie, a w 1985 jego powiększenie do 106,11 ha. Teren rezerwatu jest płaski z niewielkimi, bezodpływowymi zagłębieniami z torfowiskami przejściowymi. Ponad 60% powierzchni rezerwatu zajmują dęby szypułkowe i buki z wieloma 100-200-letnimi okazami. Położony w rezerwacie mszar torfowcowy-turzycowy charakteryzuje się masowym udziałem wełnianki pochwowatej. Najbardziej cenny z przyrodniczego punktu jest zespół buczyny pomorskiej zajmujący południowe obszary rezerwatu. W rezerwacie obserwować można żerujące czasami łosie, bociany czarne i żurawie.

R.G.

Czytaj więcej...
Dąb Rzeczpospolitej w rezerwacie Jar Brynicy. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny o powierzchni 26,07 ha został utworzony w 1955 roku. Celem utworzenia rezerwatu była ochrona naturalnego lasu grądowego w odcinku Doliny Brynicy. Zbocza jaru są strome, często osiągają wysokość ponad 20 m. Na jego dnie znajduje się kręta rzeka. Zbocza jaru porasta grąd zboczowy, zwany lasem klonowo-lipowym. Na drzewostan składają się głównie: lipa drobnolistna, klon zwyczajny, grab zwyczajny, wiąz górski, dąb szypułkowy, sosna zwyczajna. Niektóre okazy sosny liczą sobie około 200 lat. Znajduje się tu wiele starych dębów. Największy, „Dąb Rzeczypospolitej”, ma 596 cm obwodu, 32 m wysokości i liczy prawie 400 lat. W rezerwacie występują też lasy łęgowe z olszą czarną i jesionem. Runo jest bogate w różne gatunki chronionych i rzadkich roślin. Występują też ptaki, z których należy wymienić bociana czarnego i zimorodka.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Jar Grądowy Cielęta od zachodu. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny jest najmłodszy w powiecie brodnickim - powstał w 2003 roku. Celem ochrony są żyzne lasy liściaste z charakterystycznymi, rzadkimi i chronionymi gatunkami runa porastającymi zbocza i dno jaru ze źródliskami. Rezerwat obejmuje kompleks leśny porastający stromy i głęboki jar rozcinający krawędź wysoczyzny morenowej. Jego powierzchnia wynosi około 70 ha.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Jazy. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny o powierzchni 2,68 ha został utworzony w 1963 roku pierwotnie dla ochrony miejsca lęgowego czapli siwej. Obecnie chroni starodrzew sosnowy.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Jelenia Góra. Wejście do rezerwatu. fot. A. Hermann
Rezerwat częściowy został utworzony 1995 roku. Rezerwat położony jest w Nadleśnictwie Zamrzenica w leśnictwie Jelenia Góra. Administracyjnie rezerwat znajduje się w gminie Cekcyn. Jego powierzchnia wynosi 4,39 ha. Przedmiotem ochrony jest cis występujący na zróżnicowanym troficznie siedlisku z przewagą lasu mieszanego świeżego w drzewostanach antropogenicznie przekształconych. Cis na terenie rezerwatu, w przeciwieństwie do innych rezerwatów, dobrze odnawia się i rozszerza swój zasięg. Liczebność populacji cisów określa się obecnie na około 1,1 tys. okazów. Około 60% cisów rosnących w rezerwacie to nalot małych cisów o wysokości do 25 cm, natomiast pozostałą część stanowią większe okazy cisów, z których największe osiągają wysokość około 9 metrów.

R.G.

Czytaj więcej...
Jeziorka Kozie. fot. T. Szczęśniak

Rezerwat utworzony w 1984 roku na powierzchni 12,30 ha. Obejmuje 4 śródleśne jeziorka dystroficzne z zespołami torfowisk przejściowych. Rozwijają się tu zespoły roślinne, m.in. pło mszarne, mszar kępkowo-dolinkowy oraz bór bagienny. W rezerwacie występują liczne stanowiska roślin prawnie chronionych oraz nisze ekologiczne płazów i gadów.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Jezioro Ciche. fot. A. Hermann
Rezerwat powstał w 1994 roku. Znajduje się przy drodze prowadzącej do leśniczówki Zalesie. Głównym celem ochrony jest roślinność wodna, bagienna oraz fragmenty grądu subkontynentalnego, gdzie niezwykle cennymi elementami są rzadkie i chronione rośliny. Wśród nich znajdują się: bagnica torfowa, turzyca bagienna oraz storczyki. Na szczególną uwagę zasługują lilie wodne pokrywające niemal całą powierzchnię wody.

R.G.

Czytaj więcej...
Jezioro Fletnowskie. Struga wypływająca z rezerwatu. fot. A. Hermann
Rezerwat o powierzchni 25,51 ha chroniący polodowcowe jezioro rynnowe powstał w 1995 roku. Rezerwat ma dużą wartość naukową - badanie osadów zgromadzonych w jeziorze pozwala na śledzenie zmian w rozwoju doliny dolnej Wisły w czasie ostatniego zlodowacenia.

R.G.