Nasze kujawsko-pomorskie

Gardeja ujście Gardeji do Osy w Rogóźnie Zamku. fot. A. Hermann
Gardeja ujście Gardeji do Osy w Rogóźnie Zamku. fot. A. Hermann

Gardeja, nazywana również Gardęgą, a dawniej także Wardęgą, jest największym prawym dopływem Osy. Jej długość wynosi 51 km, z czego na powiat grudziądzki przypada 17,2 km. Rzeka bierze początek z połączenia małych cieków odwadniających północne otoczenie Jakubkowa Kisielickiego w gminie Kisielice (województwo warmińsko-mazurskie). Płynie w kierunku zachodnim przez Kisielice, opływa zarośnięte jezioro Łodygowskie wzdłuż jego północno-wschodniego brzegu na odcinku 3 km, w Trumiejach skręca na południowy-zachód i między Pawłowem i Szynwałdem trzykrotnie przecina granicę wojewódzką i powiatową.

Rzeka przepływa przez jezioro Nogat i jezioro Kuchnia. Rzeczka staje się o szerokości 4-5 m i zaczyna żłobić coraz głębszą dolinę. Wpada do Osy w Rogóźnie - Zamku. Jej dolina ma w tym miejscu 300 m szerokości i 50 m głębokości. Wschodnie zalesione zbocze poniżej zamkowych murów wraz z dwukilometrowym odcinkiem rzeki Gardeji jest Rezerwatem Przyrody „Rogóźno-Zamek” o powierzchni 28,3 ha.

A.H., R.G.